TÜRK BORÇLAR KANUNU’NA GÖRE SÖZLEŞME NEDİR?
GEÇERLİLİK ŞARTLARI, İMZA, YAZILI ŞEKİL VE MUVAZAA REHBERİ
Günlük hayatta yapılan:
Kira sözleşmeleri
Araç satışları
Alacak verecek ilişkileri
Ticari anlaşmalar
Hizmet sözleşmeleri
Gayrimenkul işlemleri
Online satışlar
WhatsApp üzerinden yapılan anlaşmalargibi bir çok işlem aslında Türk Borçlar Kanunu kapsamında “sözleşme” niteliği taşımaktadır.
Ancak uygulamada en çok yaşanan sorunların başında:
Yazılı sözleşme olmaması
İmzaya itiraz edilmesi
Sözlü anlaşmalar
Geçersiz sözleşmeler
Muvazaalı işlemler
Eksik düzenlenen protokoller gelmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 1 ila 19. maddeleri arasında: Sözleşmenin kurulması
İrade açıklaması
Kabul ve öneri
Yazılı şekil
Elektronik imza
Geçerlilik şartları
İmza kuralları
MuvazaaTarafların gerçek iradesi gibi sözleşme hukukunun temel kuralları düzenlenmiştir. Özellikle Bursa avukat ve Bursa sözleşme avukatı desteği alınmadan yapılan işlemler ileride ciddi hukuki uyuşmazlıklara neden olabilmektedir.
SÖZLEŞME NEDİR?
Türk Borçlar Kanunu Madde 1’e göre:
Sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulur.
Yani iki tarafın:
Aynı konuda anlaşması
Karşılıklı irade göstermesi
Hukuki sonuç doğurma amacı taşıması gerekmektedir.
Bu irade:
Yazılı
Sözlü
Davranışlarla
Elektronik ortamda açıklanabilir.
SÖZLÜ ANLAŞMA GEÇERLİ MİDİR?
Evet.TBK Madde 12’ye göre: Kanunda aksi belirtilmedikçe sözleşmeler herhangi bir şekle bağlı değildir.
Yani birçok sözleşme:
Sözlü olarakT
elefon görüşmesiyle
Mesajlaşmayla
Davranışlarla kurulabilir.
Ancak bazı sözleşmeler için:
Yazılı şekil zorunludur.
HANGİ SÖZLEŞMELER YAZILI OLMAK ZORUNDADIR?
Bazı işlemler kanunen yazılı şekle tabidir.
Örneğin:
Taşınmaz satış vaadi
Kefalet sözleşmesi
Bazı tüketici sözleşmeleri
Belirli ticari işlemleryazılı yapılmalıdır.
Aksi halde: Sözleşme geçersiz olabilir. Özellikle Bursa gayrimenkul avukatı desteğiyle bu işlemlerin doğru hazırlanması büyük önem taşımaktadır.
WHATSAPP YAZIŞMALARI SÖZLEŞME SAYILIR MI?
Birçok durumda evet. Tarafların:
Açık irade beyanı
Anlaşma iradesi
Kabul açıklaması bulunuyorsa WhatsApp mesajları delil niteliği taşıyabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 199 uyarınca WhatsApp yazışmaları, e-postalar, SMS’ler ve ses kayıtları hukuk davalarında ‘belge’ niteliğindedir. Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre, tarafların iradelerini net bir şekilde ortaya koyan bu dijital kayıtlar, sözleşmenin kurulduğunu ispatlayan kesin delil başlangıcı veya doğrudan delil olarak kabul edilmektedir
.Özellikle:
Alacak davaları
Hizmet sözleşmeleri
Ticari ilişkiler
Kira uyuşmazlıkları bakımından uygulamada sık kullanılmaktadır.
SÖZLEŞMENİN KURULMASI İÇİN NELER GEREKLİDİR?
TBK Madde 2’ye göre:
Tarafların esaslı konularda anlaşması yeterlidir.
Örneğin:S
Satılacak mal
Bedel
Hizmet konusuT
araflarbelirlenmişse sözleşme kurulmuş sayılabilir. İkinci derecedeki ayrıntılar daha sonra tamamlanabilir.
TEKLİF VE KABUL NEDİR?
Sözleşmeler genellikle:
Öneri (teklif)Kabulaşamalarıyla oluşur.
TBK Madde 3 ve devamına göre:
Bir kişi teklif sunduğunda belirli süre boyunca bu teklifle bağlı kalabilir. Karşı tarafın kabulüyle: Sözleşme kurulmuş olur.
TELEFONDA YAPILAN ANLAŞMALAR GEÇERLİ Mİ?
TBK Madde 4’e göre:
Telefon görüşmeleri hazırlar arasında yapılan işlem sayılır.Tarafların anlaşması halinde sözleşme kurulabilir. Ancak ispat açısından yazılı belge büyük önem taşır.
MAİL VE ELEKTRONİK İMZA GEÇERLİ Mİ?
Evet.TBK Madde 14 ve 15’e göre:
Güvenli elektronik imza
Onaylı elektronik belgeler
Bazı dijital yazışmalar hukuken geçerli olabilir.
Özellikle:Ticari şirket işlemleriE-ticaret sözleşmeleriOnline hizmet anlaşmaları bakımından elektronik imza uygulaması yaygınlaşmaktadır.
İMZA OLMADAN SÖZLEŞME GEÇERLİ OLUR MU?
Bazı durumlarda olabilir. Ancak kanunen yazılı şekil gereken işlemlerde:İmza zorunludur. TBK Madde 14’e göre:Borç altına giren kişinin imzası bulunmalıdır.
PARMAK İZİ VE MÜHÜR GEÇERLİ Mİ?
Evet.T BK Madde 16’ya göre:İmza atamayan kişiler:
Parmak izi
Mühür
İşaret kullanabilir.
Ancak usulüne uygun onay gerekmektedir.
SONRADAN DEĞİŞTİRİLEN SÖZLEŞMELER GEÇERLİ Mİ?
TBK Madde 13’e göre:
Yazılı yapılması gereken sözleşmelerin değişikliği de yazılı yapılmalıdır. Aksi halde uyuşmazlık çıkabilir.
Özellikle kira sözleşmelerinde bu sorun sık yaşanmaktadır.
İMZALI BOŞ KAĞIT TEHLİKELİ MİDİR?
Evet. Uygulamada:
Boş senet
Açık imzalı belge
Sonradan doldurulan sözleşmeler ciddi mağduriyetlere neden olabilmektedir. Bu nedenle imzalanan belgelerin içeriği mutlaka dikkatle incelenmelidir. Hukukumuzda açığa atılan imza geçerlidir. Boş bir kağıda imza atan kişi, üzerinin sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia ediyorsa, bunu ancak yazılı bir belge (senet) ile ispat etmek zorundadır. Tanık dinletilmesi kural olarak mümkün olmadığı için beyaza imza atmak en yüksek hukuki risklerden biridir.
MUVAZAA NEDİR?
TBK Madde 19’a göre muvazaa:
Tarafların gerçek iradelerini gizleyerek farklı işlem yapmalarıdır.
Örneğin:
Mal kaçırma amacıyla satış yapılması
Gerçekte bağış olan işlemin satış gibi gösterilmesi
Alacaklıdan mal kaçırma muvazaa oluşturabilir.
Uygulamada muvazaa;
mutlak muvazaa (aslında hiç sözleşme yapmadığı halde varmış gibi göstermek) ve nispi muvazaa (gerçekteki işlemi gizlemek için sahte bir sözleşme arkasına saklanmak) olarak ikiye ayrılır. Miras bırakanın çocuklarından mal kaçırmak amacıyla tapuda bağış yerine satış göstermesi (muris muvazaası), nispi muvazaanın en yaygın örneğidir ve iptali mümkündür.Özellikle Bursa miras avukatı ve Bursa gayrimenkul avukatı desteğiyle muvazaa davaları sık yürütülmektedir.
MAHKEME SÖZLEŞMEYİ NASIL YORUMLAR?
TBK Madde 19’a göre:Mahkeme sözleşmedeki kelimelere değil tarafların gerçek iradesine bakar.Yani tarafların görünürdeki işlemi değil:
Gerçek amacı
Fiili ilişki
Davranışları değerlendirilir.
İNTERNETTEN YAPILAN SÖZLEŞMELER GEÇERLİ Mİ?
Evet. Özellikle:
E-ticaret işlemleri
Dijital üyelikler
Online satışlar
Mobil uygulama sözleşmeleri hukuken geçerli olabilir. Ancak tüketici hakları ayrıca korunmaktadır.
SÖZLEŞME YAPARKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Özellikle:
Taraf bilgileri
Tarihİmza
Bedel
Teslim şartları
Cayma şartları
Yetki maddeleri
Cezai şart hükümleri dikkatle düzenlenmelidir.
Eksik sözleşmeler ileride ciddi dava süreçlerine neden olabilmektedir.
BORÇLAR HUKUKUNDA AVUKAT DESTEĞİ NEDEN ÖNEMLİDİR?
Hatalı düzenlenen sözleşmeler:
Alacak kayıpları
Geçersizlik
Tapu uyuşmazlıkları
Ticari zararlar
İcra takipleri
Tazminat davaları gibi ciddi sonuçlara yol açabilmektedir.
Özellikle:B ursa avuka tBursa sözleşme avukatı Bursa ticaret avukatı Bursa kira avukatı Bursa gayrimenkul avukatı Bursa icra avukatı desteğiyle hukuki riskler büyük ölçüde önlenebilir.
SIK SORULAN SORULAR
Sözlü anlaşma geçerli midir?
Kanunda aksi belirtilmedikçe birçok sözlü anlaşma geçerli olabilir. WhatsApp mesajı delil olur mu?
Evet. Uygun şartlarda delil niteliği taşıyabilir.
İmzasız sözleşme geçerli mi?
İşleme göre değişir. Bazı sözleşmelerde imza zorunludur.
Elektronik imza hukuken geçerli midir?
Evet. Güvenli elektronik imza resmi sonuç doğurabilir.
Muvazaalı satış iptal edilir mi?
Şartların oluşması halinde dava açılarak iptal edilebilir.
Bursa’da ticari bir sözleşme veya gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi imzalamadan önce avukat incelemesi zorunlu mudur?
Kanunen zorunlu olmasa da Bursa’da özellikle Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım bölgelerinde artan gayrimenkul ve ticari yatırımlarda hak kaybına uğramamak adına, sözleşmelerin maddeleri bir Bursa sözleşme avukatı tarafından incelenmelidir. Cezai şart, cayma hakkı ve yetkili mahkeme (Bursa Mahkemeleri) maddelerinin önceden profesyonelce düzenlenmesi, ileride açılacak milyon liralık tazminat davalarını doğrudan engeller.
SONUÇ
Türk Borçlar Kanunu’nun sözleşmelere ilişkin hükümleri günlük hayatın neredeyse tamamını etkilemektedir.
Özellikle dijitalleşmenin arttığı günümüzde:
Elektronik sözleşmeler
Online anlaşmalar
WhatsApp yazışmaları
Dijital imza işlemleri hukuki uyuşmazlıkların merkezine yerleşmiştir.
Bu nedenle sözleşmelerin doğru hazırlanması, hukuka uygun kurulması ve ileride doğabilecek risklerin önceden değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.