SİYASİ PARTİ KONGRELERİNDE SEÇİM USULÜ,
İTİRAZ VE İPTAL SÜRECİ
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca siyasi partilerin;
genel merkez,
il ve ilçe organ seçimleri,
kongre delege seçimleri “yargı gözetimi altında, gizli oy ve açık tasnif” esasına göre yapılmak zorundadır. Kanun; seçim listelerinin hazırlanmasından ilanına, hakim denetiminden seçim sonuçlarına itiraza kadar tüm süreci ayrıntılı şekilde düzenlemektedir.
Özellikle;
seçim kurullarının görev ve yetkileri,
hakim gözetimi,
delege listelerine itiraz,
oy kullanma şartları,
seçim güvenliği,
seçim sonuçlarına itiraz,
seçimlerin iptali siyasi partiler hukukunda kritik önem taşımaktadır.
KANUNA GÖRE HANGİ HAKİM GÖREVLİDİR?
İlçe kongrelerinde ilçe seçim kurulu başkanı,
Birden fazla seçim kurulu bulunan yerlerde birinci ilçe seçim kurulu başkanı, İl kongresi ve büyük kongrede ise YSK tarafından belirlenen seçim kurulu başkanı görevli hakim sıfatıyla seçim sürecini denetlemektedir.
HAKİM HANGİ HUSUSLARI DEĞERLENDİRİR?
Hakim özellikle;
delege listelerinin hukuka uygun hazırlanıp hazırlanmadığını,
üyelik kayıtlarını,
kongre çağrısının usulünü,
oy kullanma şartlarını,
gizli oy – açık tasnif ilkesine uyulup uyulmadığını,
sandık kurullarının oluşumunu,
seçim sonucunu etkileyen usulsüzlük bulunup bulunmadığını incelemektedir.
Kanuna göre her usul hatası iptal nedeni sayılmaz.
Hakim, usulsüzlüğün “seçim sonucunu etkileyecek ağırlıkta” olup olmadığına bakmaktadır.
İTİRAZ SÜRESİ NE KADARDIR?
2820 sayılı Kanun m. 21 kapsamında;
delege listelerine itirazlar ilan süresi içinde,
seçim işlemleri ve seçim sonuçlarına itirazlar ise tutanakların düzenlenmesinden itibaren 2 gün içinde yapılmalıdır. Bu süreler uygulamada hak düşürücü nitelikte kesin süre olarak değerlendirilmektedir. Süre geçtikten sonra aynı seçim işlemlerine ilişkin itirazların ileri sürülmesi çoğu durumda mümkün olmamaktadır.
SEÇİMLER HANGİ DURUMDA İPTAL EDİLEBİLİR?
Hakim;
“seçim sonuçlarını etkileyecek ölçüde usulsüzlük veya kanuna aykırı uygulama” tespit ederse seçimlerin iptaline karar verebilir.
İptal halinde hakim, bir aydan az ve iki aydan fazla olmamak üzere seçim yenileme tarihi belirler. Bu nedenle siyasi parti kongrelerinde;
yetki, görev, usul, denetim, itiraz, seçim güvenliği, seçim iptali süreçleri hukuki açıdan belirleyici sonuçlar doğurabilmektedir. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m. 21, demokratik temsilin ve seçim güvenliğinin temel düzenlemelerinden biridir.
